กำเนิดจานเสียงปาเต๊ะแผ่นแรกของโลก















ภาพที่เห็นนี้คือภาพแผ่นเสียงที่ถือว่าหายากมากที่สุดแผ่นหนึ่งเนื่องจากเป็นแผ่นเสียงรุ่นแรกของบริษัทปาเต๊ะจากประเทศฝรั่งเศส. ในช่วงประมาณปี 1903-1904 ก่อนที่ปาเต๊ะเริ่มต้นผลิตแผ่นเสียงนั้น ปาเต๊ะก็ได้ผลิตกระบอกเสียงไขผึ้งอยู่แล้ว แต่ในขณะนั้นผู้ผลิตกระบอกเสียงส่วนใหญ่เริ่มให้ความสนใจหันมาผลิตแผ่นเสียงแทนกระบอกเสียงกันมากขึ้น ทำให้ปาเต๊ะเองตัดสินใจเริ่มต้นการผลิตแผ่นเสียงของตนเองเช่นกันโดยเริ่มต้นในปี 1905.
ประการสำคัญ แผ่นเสียงของปาเต๊ะขนาดเส้นผ่าสูนย์กลาง 10 นิ้วนี้ มีการพิมพ์ภาพอย่างสวยงามบนแผ่นเสียงซึ่งถือว่าเป็นแผ่นเสียงที่มีรูปภาพแผ่นแรกของโลกด้วย.
ปาเต๊ะใช้วัสดุที่เรียกว่า ซีเมนต์ เป็นส่วนประกอบหลักของแกนกลางแผ่น และใช้ไขผึ้งแข็งสีดำ(แบบเดียวกับที่ใช้ผลิตกระบอกเสียง) เคลือบไว้บนซีเมนต์อีกทีหนึ่ง. วิธีเล่นแผ่นนั้นต้องเริ่มจากการวางเข็มเพชรหัวมนจากตรงกลางแผ่นสู่ริมนอกแผ่น (บางคนเรียกแผ่นชนิดนี้ว่า แผ่นร่องกลับทาง)
และที่น่าสนใจอีกอย่างหนึ่งก็คือ ที่หน้าตรานั้น ปาเต๊ะออกแบบโดยใช้กระดาษเคลือบทองปั้มนูนชื่อเพลงและรหัสแผ่นติดลงบนไขผึ้ง. ส่วนอีกหน้าของแผ่นเป็นการออกแบบด้วยพื้นสีแดงพร้อมลวดลายวิจิตร ตามแบบ Art Nouveau และยังคงไว้ซึ่งสัญลักษณ์ ไก่แดง กำลังฟังเครื่องเล่นกระบอกเสียง ทั้งยังพิมพ์ประโยคว่า "แผ่นเสียงนี้ ต้องเล่นด้วยความเร็วต่อรอบที่ 90 - 100 รอบต่อนาทีเท่านั้น".
แผ่นเสียงชนิดนี้ไม่ประสบผลสำเร็จในทางตลาด ไขผึ้งที่เคลือบไว้ไม่เกาะและหลุดร่วง ทำให้ปาเต๊ะเรียกแผ่นรุ่นนี้กลับคืนบริษัททั้งหมด ปัจจุบันนี้ มีแผ่นเสียงปาเต๊ะชนิดนี้หลงเหลืออยู่น้อยมาก ซึ่งหลังจากปี 1905 ปาเต๊ะก็ออกแผ่นเสียงที่ใช้วัสดุชนิดใหม่ โดยใช้ครั่งในการผลิตดั่งเช่นแผ่นเสียงสยามปาเต๊ะชนิดร่องกลับทางช่วงระหว่างปี 1906-1908เป็นต้น.

The original advertising for the first Pathe disc and Model A.


The original Pathe Model A and the first Pathe disc.


I am holding the first Pathe disc and the first Siamese Pathe disc.


Siamese Pathe center start discs in 1906 and their sleeves.


Pathe model A. in APGTS museum.


The first disc record ever made by Pathe in France. After having recorded and sold literally thousands of brown wax cylinders, Pathe turned to black wax cylinders around 1903-1904. The incidence and success of other companies at recording and selling flat disc records prompted Pathe to design a record of their own around 1905. These first French Pathe disc recordings were quite unlike anything before or since.
These one-sided, 10-inch records consisted of a very thick plate made of an indestructible and very heavy material resembling cement, with a lamination black wax that appears to be of the same composition as that used for Pathe's 2-minute black wax cylinders containing the recorded grooves, starting at the center and finishing at the rim, and to be played with a Pathe ball sapphire identical to that used on their cylinder phonographs. The label is a gold foil affair with the information embossed in the wax underneath.
There is no printing on the gold label itself. The back side of the record is covered with a stunning, gorgeous "Art Nouveau" label featuring the Pathe rooster in all of his magnificence and, curiously enough, listening to a Pathe cyliner phonograph.
The large label reads "This record should be played with a patented Pathe reproducer at the speed of 90 to 100 revolutions per minute". These records proved to be unsuccessful, and very few survive today. Those that do exist are invariable unplayable, as the wax coating crackles and flakes severely, primarily as a result of the different coefficients of expansion between the cement base and the black wax containing the recorded grooves.
Due to their commercial failure, these records were withdrawn from the market within a matter of months, to be replaced with the commoner shellac Pathe records like Siamese Pathe center start disc with the engraving label.







NOT ALL RECORDS WERE MADE THE SAME
LATERAL AND VERTICAL CUT RECORDS

Vertical Cut Records, the signals were on the bottom of the record channel. Needle movement was up & down (hill & dale). A round stylus was used for playing the record. Needle didn't get changed but very often. Cylinders, early Path'e, and Edison Diamond Disc use this method.











Lateral Cut Records, the signals were on the sides of the walls in the record channel. Needle movement was from side to side. You had to change the needle per each play of the record. Mostly all 78 records that you see use this method.


AND ALSO THANKS TO:
RICHARD VALETTE, FRANCE.
JALAL ARO, FRANCE.
JULIEN ANTON, FRANCE.
JEAN-PAUL AGNARD, CANADA.
TONGCHAI JARUPHONCHAI, THAILAND.





สมุดภาพโรงงานแผ่นเสียงปาเต๊ะ และ อะไรคือ "ปลา"?




(Above) The vintage Pathephone lantern slide

" SINCE I HAVE STARTED TO COLLECT SIAMESE PATHE ENGRAVING LABELS AND SIAMESE PATHE ADS (1908), INCLUDING A PATHE MODEL A, A PATHE ENAMEL SIGN AND MANY MORE PATHE ITEMS.... I HAD NEVER SEEN PICTURES OF BOTH PATHE PLANTS, CHATOU (FRANCE) AND FOREST (BELGIUM)... UNTIL I ASKED MY VERY GOOD FRIEND AND ALSO A GREAT CYLINDER PHONOGRAPH COLLECTOR : JEAN-PAUL AGNARD FROM QUEBEC, CANADA..... HE ASKED THEN HIS FRIEND...JULIEN ANTON FROM PARIS, FRANCE, ALSO A VERY NICE CYLINDER PHONOGRAPH COLLECTOR. JULIEN ANTON PROMISED TO SEND ME THE WHOLE PICTURES OF BOTH PATHE PLANTS, CHATOU AND FOREST TO THAILAND. NOW, I HAVE SCANNED ALL THE PICTURES AND I WOULD LIKE TO SHOW THEM TO ALL PHONOGRAPH COLLECTORS.... ONE THING THAT I WANT TO SAY : " I AM ONLY THE ONE WHO JUST DID SCAN ALL THE PICTURES AND PRESENTS THEM TO YOU...BUT I COULD DO NOTHING WITHOUT THE HELP FROM MR. JEAN-PAUL AGNARD AND MR. JULIEN ANTON. SO, I WOULD LIKE TO SAY MANY THANKS FROM MY DEEP HEART TO THEIR KINDNESS FOR HELPING ME TO MAKE ...." THE GREATEST ALBUM OF CHATOU AND FOREST" A SUCCESS."




































































It called...
In French = "le poisson de Path้"
In English = "the Pathe fish"
In Thai = "ปลา"


This is the device (a kind of pantograph) used by the Pathe company to transfer the recordings always made on (larger than Celeste) wax cylinders to vertical cut Pathe disc records. The drawing showing how it worked.


The above photograph is courtesy of Julien Anton collection


หน้า๑


หน้า๒


หน้า๓
เรื่องราวการกำเนิดแผ่นเสียงปาเต๊ะ